Our China Stories in Greece | Βασίλης Ξηρός: Διαμορφώνοντας διαπολιτισμικές συναντήσεις εντός και εκτός οθόνης

Ο Βασίλης Ξηρός, διπλωματικός σύμβουλος του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας, παραβρέθηκε πρόσφατα στα εγκαίνια μιας νέας έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Ωστόσο, για τον Ξηρό, η πολιτιστική ανταλλαγή δεν περιορίστηκε ποτέ στον κόσμο της διπλωματίας.

Έχοντας υπηρετήσει ως γενικός πρόξενος της Ελλάδας στη Σαγκάη από το 2015 έως το 2019, έχει περάσει μεγάλο μέρος της καριέρας του κινούμενος ανάμεσα σε πολιτισμούς, τόσο ως διπλωμάτης όσο και ως σκηνοθέτης. Η ανεξάρτητη ταινία του, «Μια μέρα στη ζωή ενός αρκούδου», επεκτείνει στην οθόνη αυτή την περιέργεια, εξερευνώντας τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι έρχονται σε επαφή με έναν άλλο πολιτισμό και μεταξύ τους.

Ο Ξηρός θεωρεί πως η εργασία πάνω σε πολιτιστικά έργα, συμπεριλαμβανομένων των συναυλιών, μουσειακών εκθέσεων και γκαλερί, μπορεί να προσφέρει ιδιαίτερη ικανοποίηση. Ως γενικός πρόξενος της Ελλάδας στη Σαγκάη, εργάστηκε προς τη διευκόλυνση κάθε είδους πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ Κίνας και Ελλάδας. Ωστόσο, το έργο που ήταν πιο κοντά στην καρδιά του ήταν πιο προσωπικό. Με πολλά παιδιά ελληνο-κινεζικής καταγωγής στην προξενική κοινότητα, ο Ξηρός ίδρυσε ένα σχολείο Σαββατοκύριακου για να τα βοηθήσει να συνδεθούν με την ελληνική τους κληρονομιά και δίδαξε εκεί εθελοντικά.

Η ζωή στην Κίνα έκανε επίσης τον Ξηρό πιο προσεκτικό στις ομοιότητες που έβλεπε κάτω από τις φαινομενικές διαφορές μεταξύ των δύο χωρών. Βρήκε κοινά σημεία στη ζεστασιά και τη φιλοξενία και των δύο λαών, στην έμφαση που δίνουν στo θεσμό της οικογένειας και στην κοινή εκτίμησή τους για την ιστορία. Τα χρόνια που έζησε στη Σαγκάη τον οδήγησαν επίσης να δει τόσο την Κίνα όσο και την ίδια του τη χώρα από νέες οπτικές γωνίες, μια εμπειρία που τελικά θα έβρισκε τον δρόμο της στην οθόνη.

Πέρα από τη διπλωματία, ο Ξηρός βρήκε έναν άλλο τρόπο να εξερευνήσει τις συναντήσεις μεταξύ των πολιτισμών: τον κινηματογράφο. Το 2022, κυκλοφόρησε η ανεξάρτητη ταινία του «Μια μέρα στη ζωή ενός αρκούδου». Η ταινία διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια μιας μόνο ημέρας στη Σαγκάη και επικεντρώνεται στη συνάντηση ενός Έλληνα, του Πάνου, και μιας Κινέζας, της Τζινσί. Ο Πάνος έχει μόλις φτάσει στη Σαγκάη, ενώ η Τζινσί ετοιμάζεται να φύγει από την πόλη για να σπουδάσει στην Ευρώπη. «Έτσι, συναντιούνται σε ένα σταυροδρόμι των ζωών τους και περνούν μια μέρα μαζί», είπε.

Ο Ξηρός ανέπτυξε το σενάριο της ταινίας, αντλώντας έμπνευση από τις εμπειρίες και τις σκέψεις του ως απόδημος στην Κίνα. «Όταν είσαι εκπατρισμένος, ειδικά σε μια πόλη όπως η Σαγκάη, γίνεσαι παρατηρητής», είπε. «Οι αισθήσεις σου γίνονται πιο οξείες και αρχίζεις να συγκρίνεις τη χώρα σου με τις νέες σου εμπειρίες».

Για τον Ξηρό, η ταινία αποτελεί επίσης μια ερωτική επιστολή προς τη Σαγκάη, με την ίδια την πόλη να γίνεται σχεδόν ένας ακόμη χαρακτήρας της ιστορίας. Η ταινία ξεκινά στη βόρεια όχθη του ποταμού Σουτζόου, προτού μετακινηθεί προς το Χονγκκόου και στη συνέχεια στο Σουχουέι. «Οι πρωταγωνιστές βασικά περπάτησαν και έκαναν ακόμη και ποδήλατο γύρω από το τμήμα της παλιάς πόλης της Σαγκάης και κατέληξαν στο Μπαντ με τον μεγαλοπρεπή του ορίζοντα», είπε. «Το αγαπημένο κομμάτι της ζωής μου στη Σαγκάη ήταν το ποδήλατο, ειδικά τη νύχτα».

Αναλογιζόμενος τη διαδικασία δημιουργίας της ταινίας, ο Ξηρός τη χαρακτήρισε τόσο απαιτητική όσο και ικανοποιητική. Εντυπωσιάστηκε από το επίπεδο οργάνωσης και παραγωγής. Ωστόσο, συνειδητοποίησε επίσης ότι, από καλλιτεχνικής άποψης, υπήρχαν πολλές διαφορές. «Εγώ έδινα έμφαση στην πλοκή, ενώ οι Κινέζοι συνεργάτες μου επικεντρώνονταν περισσότερο στο οπτικό μέρος», είπε. «Και οι δύο συνεισφέραμε τις ιδέες μας, και στο τέλος, νομίζω ότι δημιουργήσαμε ένα υβρίδιο».

Ακριβώς όπως η διαδικασία παραγωγής της ταινίας έφερε κοντά διαφορετικές πολιτισμικές προοπτικές, έτσι και το κοινό σε όλο τον κόσμο βρήκε διαφορετικές ερμηνείες στην τελική ταινία. «Η ταινία άντλησε από το ελληνικό χιούμορ, το κινεζικό χιούμορ και, μερικές φορές, το αγγλικό χιούμορ», είπε, «οπότε, ανάλογα με τη χώρα, το κοινό γελούσε σε πολύ διαφορετικά σημεία της ταινίας». Ένιωσε πως το κοινό στον Καναδά συνδέθηκε ιδιαίτερα με την ταινία, ενώ στην Κίνα το κοινό έτεινε να εστιάζει στη ρομαντική πλευρά της ταινίας.

Πέρα από τον διαπολιτισμικό ρομαντισμό, ο Ξηρός χρησιμοποιεί επίσης την ταινία για να εξερευνήσει τη σχέση πατέρα-κόρης. Για τον Ξηρό, ακόμα και όταν οι δύο πλευρές αγαπιούνται βαθιά, παρεξηγήσεις είναι επίσης πιθανό να προκύψουν. Ο ίδιος συγκινήθηκε ιδιαίτερα μετά από μια προβολή στην Κίνα, όταν έλαβε ένα μήνυμα από μια νεαρή γυναίκα που του είπε ότι η ταινία την ενέπνευσε να αποκαταστήσει τη σχέση της με τον πατέρα της.

«Αν η ταινία μου μπορεί να βοηθήσει μια κόρη να αποκαταστήσει τη σχέση της με τον πατέρα της, αυτό είναι το μόνο που ζητώ», είπε.

Σήμερα, ο Ξηρός συνεχίζει να κινείται μεταξύ του κόσμου της διπλωματίας και του κινηματογράφου. Τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους, το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας συνδιοργάνωσε το Φεστιβάλ Κινεζικού Κινεματογράφου στην Αθήνα, μέρος αυτού που ο ίδιος θεωρεί ως αυξανόμενη δυναμική στις πολιτιστικές ανταλλαγές Κίνας-Ελλάδας.

«Η πολιτιστική διπλωματία είναι ένα ισχυρό εργαλείο», είπε. «Διευκολύνει τον διάλογο, προάγει την κατανόηση και διαδίδει την ειρήνη.» Είτε μέσω της επίσημης εργασίας του είτε μέσω της κινηματογραφικής του δημιουργίας, ο Ξηρός ελπίζει να συνεχίσει να δημιουργεί ευκαιρίες για τους ανθρώπους στην Κίνα και την Ελλάδα να συνδεθούν μεταξύ τους.