Οικονομική Aνάλυση: Έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της η οικονομική ανάπτυξη της Κίνας;

Εικονογράφηση: Tang Tengfei/Global Times

Καθώς η Κίνα ανακοίνωσε τους νέους ετήσιους στόχους οικονομικής ανάπτυξής της, επανεμφανίστηκαν σε ορισμένα δυτικά μέσα ενημέρωσης φωνές που προωθούν τη ρητορική του «Peak China» (Κορύφωση της Κίνας). Τέτοιου είδους επιχειρήματα όχι μόνο έρχονται σε αντίθεση με τα γεγονότα, αλλά καταδεικνύουν και έλλειψη σεβασμού προς τη λογική της οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας. Προς το παρόν, η παγκόσμια οικονομία ανακάμπτει αδύναμα, ενώ το διεθνές τοπίο είναι γεμάτο αλλαγές και αναταραχές. Ορισμένες δυτικές χώρες, που αντιμετωπίζουν βαθιά εσωτερικές αντιφάσεις και πιέσεις για ανάπτυξη, προσπαθούν να ερμηνεύσουν λανθασμένα τις μετρημένες προσαρμογές της Κίνας κατά τη διάρκεια της οικονομικής της μεταμόρφωσης και αναβάθμισης ως «κορύφωση» ή ακόμη και «υποχώρηση».

Οι στόχοι ανάπτυξης της Κίνας κινούνται σε «καθοδική πορεία»; Στην πραγματικότητα, οι στόχοι ανάπτυξης της Κίνας καθορίζονται σύμφωνα με τα αναπτυξιακά της θεμέλια, τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης, την κατεύθυνση της διαρθρωτικής αναβάθμισης και το μακροπρόθεσμο όραμα για το 2035. Με το βλέμμα στραμμένο στην περίοδο του 15ου Πενταετούς Σχεδίου (2026-30) και πέραν αυτής, η διατήρηση ενός μέσου ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης 4,17% ή υψηλότερου θα επιτρέψει σταθερά στην Κίνα να επιτύχει τον στόχο της να φτάσει το επίπεδο του κατά κεφαλήν ΑΕΠ μιας μέτρια ανεπτυγμένης χώρας έως το 2035. Αυτό αποδεικνύει ότι η κινεζική οικονομική στρατηγική δεν βασίζεται στην επίτευξη βραχυπρόθεσμων, ανεξέλεγκτων αυξήσεων ή επιφανειακής ευημερίας που στηρίζεται σε ισχυρά μέτρα τόνωσης. Αντίθετα, επιδιώκει μια βιώσιμη ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα, η οποία συνάδει με τη διαδικασία εκσυγχρονισμού και τις απαιτήσεις μιας ανάπτυξης υψηλής ποιότητας. Οι διεθνείς παρατηρητές εκτιμούν ότι η Κίνα θα επιτύχει τον στόχο της για το 2035 όπως έχει προγραμματιστεί, κάτι που σημαίνει ένα ιστορικό άλμα της Κίνας από το «να γίνει πλούσια» στο «να γίνει ισχυρή». Λοιπόν, σε ποια βάση στηρίζεται η ρητορική του «Peak China»;

Η σημασία της ανάπτυξης δεν έγκειται απλώς στην ποσότητα, αλλά πολύ περισσότερο στην ποιότητα και την ουσία. Σήμερα, η οικονομική ανταγωνιστικότητα της Κίνας εκδηλώνεται όλο και περισσότερο στην τεχνολογική εξειδίκευση, τις συστημικές ικανότητες, το δυναμικό της αγοράς και την θεσμική αποτελεσματικότητα. Από τις «τρεις νέες στρατηγικές βιομηχανίες αιχμής της Κίνας» – τα ηλεκτρικά οχήματα, τις μπαταρίες λιθίου και τα φωτοβολταϊκά προϊόντα– που έχουν κατακλύσει τις παγκόσμιες αγορές, έως τις μελλοντικές βιομηχανίες που έχουν προτεραιότητα στις Συστάσεις της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας για τη διαμόρφωση του 15ου Πενταετούς Σχεδίου για την Εθνική Οικονομική και Κοινωνική Ανάπτυξη, όπως η βιοκατασκευή, η κβαντική τεχνολογία και η ενσωματωμένη νοημοσύνη, η επιταχυνόμενη διαμόρφωση νέων ποιοτικών παραγωγικών δυνάμεων αναδιαμορφώνει την παγκόσμια αλυσίδα αξίας.

Η αποστολή Tianwen-2, η εφαρμογή μεγάλης κλίμακας του συστήματος δορυφορικής πλοήγησης BeiDou και τα εγχώρια αναπτυγμένα μεγάλα μοντέλα ανοιχτού κώδικα – αυτές οι καινοτομίες δεν είναι πλέον εκθέματα εργαστηρίου, αλλά απτές παραγωγικές δυνάμεις. Τα ρομπότ κονγκ φου που παρουσιάστηκαν στο φετινό Γκαλά του Φεστιβάλ της Άνοιξης της Κίνας άφησαν τους ξένους χρήστες του διαδικτύου να αναρωτιούνται αν «η Δύση βρίσκεται ακόμα στον Μεσαίωνα». Ένας αναλυτής από μια φημισμένη βρετανική εταιρεία συμβούλων προβλέπει την ανάδυση μιας «τεχνολογικής σφαίρας της Κίνας», που θα καλύπτει την τεχνητή νοημοσύνη, το DeepSeek και τα ηλεκτρικά οχήματα, δηλώνοντας ότι «είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που μια αναδυόμενη οικονομία της αγοράς βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επιστήμης και της τεχνολογίας».

Η ταχεία ανάπτυξη νέων ποιοτικών παραγωγικών δυνάμεων τοποθετεί επίσης τη στρατηγική αναζωογόνησης της υπαίθρου της Κίνας στην παραμονή μιας έκρηξης του «φαινομένου της μακράς ουράς». Με τη μεγάλη νίκη στην καταπολέμηση της φτώχειας, το εισοδηματικό χάσμα μεταξύ της αστικής και της αγροτικής εργασίας στην Κίνα αναμένεται να μειωθεί σταδιακά. Καθώς οι αγρότες με υψηλό μορφωτικό επίπεδο από τις γενιές μετά το 1990 και μετά το 2000 εφαρμόζουν όλο και περισσότερο τεχνολογικές καινοτομίες στην αγροτική παραγωγή, το αγροτικό τοπίο θα υποστεί αναπόφευκτα μια μετασχηματιστική ανανέωση. Στη διαδικασία της αστικής-αγροτικής ενοποίησης, το δυναμικό για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης είναι αναμφίβολα τεράστιο.

Κάποιοι εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι οι καταναλωτικές δαπάνες παραμένουν υποτονικές. Ωστόσο, αν εξετάσει κανείς την άνθηση της αγοράς του πολιτιστικού τουρισμού, την ακμάζουσα «οικονομία του πάγου και του χιονιού» και την αναδυόμενη «ασημένια οικονομία», γίνεται σαφές ότι η αναβάθμιση των καταναλωτικών συνηθειών του κινεζικού λαού απέχει πολύ από το να έχει ολοκληρωθεί. Τάσεις όπως το «Labubu» και το «China chic» έχουν δώσει ώθηση σε εντελώς νέους τομείς αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων γιουάν. Η αναζήτηση ποιοτικής διαβίωσης από τους «νέους ηλικιωμένους» έχει οδηγήσει στην εμφάνιση νέων μορφών παροχής υπηρεσιών. Η εκρηκτική ανάπτυξη των οχημάτων νέας ενέργειας και των κινεζικών εμπορικών σημάτων ομορφιάς αποδεικνύει τη δύναμη της καινοτομίας από την πλευρά της προσφοράς στο να μετατρέπει τη δυνητική ζήτηση σε πραγματικές αγορές. Τα τελευταία χρόνια, μοντέλα καταναλωτών και αλυσίδες εμπορικών σημάτων που απογειώθηκαν στις μεγάλες πόλεις εισέρχονται σε αγορές χαμηλότερου επιπέδου. Η τάση ότι «όσοι κερδίζουν τις καρδιές των κατοίκων των επαρχιών κερδίζουν την αγορά» λέει πολλά για το τεράστιο δυναμικό που κρύβεται στις «υπεραγορές» της Κίνας.

Παράλληλα, καθώς η τάση του «κινέζικου τρόπου ζωής» γίνεται viral στις πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων του εξωτερικού, οι κινεζικές μάρκες εισχωρούν όλο και περισσότερο στη ζωή των δυτικών καταναλωτών. Με τις Mixue Ice Cream & Tea και Labubu να ηγούνται της τάσης, η Yunnan Baiyao έχει πλέον γίνει η τελευταία μανία των νέων στη Δύση. Κοιτώντας προς το μέλλον, άλλες κινεζικές μάρκες υψηλής αξίας — όπως οι Kweichow Moutai, Pien Tze Huang και Dong'e Ejiao — είναι έτοιμες να επεκτείνουν σταδιακά την παγκόσμια παρουσία τους. Αξίζει να θυμόμαστε ότι, για μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, η Κίνα ήταν σημαντικός εξαγωγέας «πολυτελών αγαθών». Η παραδοσιακή μπλε και λευκή πορσελάνη και το μετάξι αποτελούν από καιρό συνώνυμα της υψηλής ποιότητας χειροτεχνίας και της αποκλειστικότητας. Καθώς η ήπια δύναμη της Κίνας συνεχίζει να αυξάνεται, τα προϊόντα της που έχουν τις ρίζες τους σε έναν πολιτισμό 5.000 ετών — όπως το ξύλο αγάρ, το τσάι και τα αλκοολούχα ποτά — συνώνυμα με έναν «κομψό τρόπο ζωής», κερδίζουν όλο και μεγαλύτερη αποδοχή στις παγκόσμιες αγορές, δημιουργώντας τεράστιο δυναμικό για την ανάπτυξη των εμπορικών σημάτων, καθώς και για την αύξηση της παραγωγής και των πωλήσεων.

Η πολυεπίπεδη αυτή δυναμική καθιστά την οικονομία της Κίνας ένα ζωντανό οικοσύστημα — με πανύψηλα δέντρα που φτάνουν στον ουρανό, ενώ νέοι βλαστοί φυτρώνουν συνεχώς από το έδαφος. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ανάπτυξη της Κίνας έχει περάσει από κάθε είδους δυσκολίες και προκλήσεις για να φτάσει στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα. Στο παρελθόν, δεν κατέρρευσε λόγω της ρητορικής περί «κατάρρευσης της Κίνας», ούτε θα φτάσει στο αποκορύφωμά της λόγω της ρητορικής περί «Peak China». Η ρητορική του «Peak China» είναι απλώς μια παραλλαγή που προέκυψε αφού η ρητορική της «κατάρρευσης της Κίνας» δεν μπορούσε πλέον να διατηρηθεί. Ουσιαστικά, παραμένει μια αφηγηματική κατασκευή με προκαταλήψεις, και αντανακλά ακόμη και τις απαισιόδοξες προσδοκίες ορισμένων ανθρώπων. Σήμερα, τέτοιες φωνές αντιμετωπίζονται επίσης με σημαντικό σκεπτικισμό στη Δύση. Όπως σημείωσε η The New York Times, «οι σκεπτικιστές προβλέπουν εδώ και χρόνια την κορύφωση και την αναπόφευκτη πτώση της Κίνας, μόνο για να αποδεικνύονται λάθος κάθε φορά».

Ενάντια στο υπόβαθρο του γεγονότος ότι πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες βυθίζονται σε διακυβερνητική δυσλειτουργία και του γεγονότος πως οι οικονομίες τους παραμένουν σε παρατεταμένους κύκλους χαμηλής ανάπτυξης ή ακόμη και ολισθαίνουν επανειλημμένα σε ύφεση, είναι ζωτικής σημασίας το αν μια μεγάλη χώρα μπορεί να διαμορφώσει ένα μοντέλο ανάπτυξης που είναι πιο αποδοτικό, πιο βιώσιμο και πιο ασφαλές. Από αυτή την οπτική, η κινεζική οικονομία δεν έχει «φτάσει στο αποκορύφωμά της», αλλά κινείται προς ένα υψηλότερο στάδιο ανάπτυξης.

(Το άρθρο είναι μετάφραση από την εφημερίδα Global Times)