Σχόλιο: Οι Ευρωπαϊκές Προκλήσεις και η Κίνα

Του Γιώργου Ν. Τζογόπουλου

Το 2025 ήταν μια ιδιαίτερη χρονιά για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αλλαγή σκυτάλης στο Λευκό Οίκο και η ανάληψη της προεδρίας από τον Ντόναλντ Τραμπ είχε ισχυρό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία και την ευρωπαϊκή στρατηγική προσέγγιση. Οι δασμοί που επέβαλε ο Πρόεδρος Τραμπ στην εισαγωγή ευρωπαϊκών προϊόντων από τις Ηνωμένες Πολιτείες προκάλεσαν κλυδωνισμούς, οι οποίοι τελικά οδήγησαν τις Βρυξέλλες να υπογράψουν εμπορική συμφωνία με την Ουάσιγκτον τον περασμένο Ιούλιο. Παρόλο που η συγκεκριμένη συμφωνία έδωσε κατά κάποιο τρόπο τέλος στην εμπορική αστάθεια, πολλοί Ευρωπαίοι ειδικοί θεωρούν πως τα αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα θα εξυπηρετηθούν περισσότερο από τα ευρωπαϊκά στο μέλλον.

Αναφορικά με το ζήτημα της Ουκρανίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση εκλήθη να αντιμετωπίσει μία τελείως διαφορετική αμερικανική προσέγγιση σε σχέση με τα χρόνια του Προέδρου Τζο Μπάιντεν, όταν η διατλαντική συνεργασία ήταν εξαιρετική στο πεδίο αυτό. Ο Πρόεδρος Τραμπ προσπαθεί να δώσει τέλος στον πόλεμο έχοντας δημιουργήσει ένα δίαυλο επικοινωνίας με το Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι διαπραγματεύσεις είναι πολύπλοκες, και η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί τις εξελίξεις προσπαθώντας να επηρεάσει τον Πρόεδρο Τραμπ προς μία κατεύθυνση που δεν θα δικαιώνει πολιτικά τη Ρωσία. Η ρωσοαμερικανική συνάντηση κορυφής στην Αλάσκα στις 15 Αυγούστου 2025 προκάλεσε προβληματισμό στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Ακολούθως, το 2026 αναμένεται να είναι μια χρονιά γεμάτη προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία, η ανάπτυξη αναμένεται να βρεθεί το 2026 στα ίδια επίπεδα με το 2025, δηλαδή στο 1,4% ως ποσοστό του ΑΕΠ. Στην ευρωζώνη η ανάπτυξη αναμένεται να είναι ελαφρώς χαμηλότερη συγκριτικά με το 2025 (1,3%) και να πέσει στο 1,2%. Σημαντική πτυχή για την ευρωπαϊκή οικονομία το 2026 θα είναι η υλοποίηση της εμπορικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευθεί όχι μόνο να πραγματοποιήσει πολλές επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και να προχωρήσει σε εισαγωγές μεγάλων ποσοτήτων αμερικανικού φυσικού αερίου. Ιδίως η δεύτερη δέσμευση δύσκολα θα ακολουθηθεί από πράξη. Η αντίδραση του Προέδρου Τραμπ αναμένεται με ενδιαφέρον.

Παράλληλα, το 2026 η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει την προσπάθεια για ενίσχυση της άμυνάς της. Πρόκειται για απόφαση που ελήθφη στις Βρυξέλλες λόγω της προσέγγισης του Προέδρου Τραμπ στο Ουκρανικό ζήτημα, και εντάσσεται στο πλαίσιο της επιθυμίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δράσει με αυτονομία στο διεθνές σύστημα. Όμως, ενδεχόμενος τερματισμός του πολέμου στην Ουκρανία θα επηρεάσει την ευρωπαϊκή στρατηγική προσέγγιση. Δεν πρόκειται να σταματήσουν οι ευρωπαϊκές επενδύσεις στην άμυνα, αλλά οι συνθήκες θα είναι διαφορετικές σε περίπτωση επιτυχούς αμερικανικής μεσολάβησης. Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Ένωση περιμένει το 2026 το αποτέλεσμα της προσωπικής διπλωματίας του Προέδρου Τραμπ.

Τι, όμως, μπορεί να σημαίνουν όλα αυτά για τις σινοευρωπαϊκές σχέσεις το 2026; Αρχικά, προτεραιότητα στις συζητήσεις Πεκίνου-Βρυξελλών αποτελούν οι κινεζικές εξαγωγές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και η τιμή των εισαγόμενων στην Ευρώπη κινεζικών προϊόντων την εποχή των δασμών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδιαφέρεται να μειώσει το έλλειμα τρεχουσών συναλλαγών. Αυτό εντάσσεται στα ενδιαφέροντα της κινεζικής κυβέρνησης, η οποία επιδιώκει να στηρίξει περισσότερο την εσωτερική κατανάλωση. Σε πρόσφατες δηλώσεις της, η Διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, εστίασε στη σημασία του μετασχηματισμού της κινεζικής οικονομίας.

Παράλληλα, οι κινεζικές επενδύσεις στην Ευρώπη αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο. Παρόλο που η Ευρωπαϊκή Ένωση ισχυροποιεί το νομικό της πλαίσιο, η επιτυχία των κινεζικών εταιρειών στον τομέα της πράσινης ενέργειας και των ηλεκτρικών αυτοκινήτων προσελκύει το ενδιαφέρον κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μελέτη του Νοεμβρίου 2025 της βρετανικής τράπεζας Standard Chartered αναφέρει πως η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση φτιάχνουν το δικό τους διάδρομο με βάση τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα – παρά τις γεωπολιτικές δυσκολίες. Στο πλαίσιο της συζήτησης αυτής, που προφανώς διευρύνεται και αφορά τις εφοδιαστικές αλυσίδες, είναι θετικό πως το Πεκίνο και οι Βρυξέλλες έχουν εγκαινιάσει πριν από λίγους μήνες έναν ειδικό διάλογο για θέματα σπανίων γαιών. Οι κινεζικές σπάνιες γαίες είναι απαραίτητες για την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Τέλος, η πορεία των σινοευρωπαϊκών σχέσεων το 2026 θα εξαρτηθεί από την έκβαση του πολέμου στην Ουκρανία. Ως γνωστόν, η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν διαφορετική αντίληψη, καθώς η πρώτη δε συμφωνεί με τη δυτική πολιτική των κυρώσεων και επενδύει στη συνεργασία της με τη Ρωσία, ενώ η δεύτερη στηρίζει την Ουκρανία οικονομικά και στρατιωτικά. Αν ο Πρόεδρος Τραμπ καταφέρει να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου, ένα εμπόδιο ίσως ξεπεραστεί. Προφανώς οι εμπορικές και οικονομικές σινοευρωπαϊκές σχέσεις θα αναπτυχθούν καλύτερα υπό συνθήκες ειρήνης. Βέβαια, η πολυπλοκότητα του πολέμου στην Ουκρανία δεν επιτρέπει ασφαλείς προβλέψεις για το 2026. Σε κάθε περίπτωση, η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται ήδη σε φάση αναζήτησης ορισμένων συνεργειών παρά τα υπάρχοντα προβλήματα. Η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί καθώς η μία πλευρά χρειάζεται την άλλη.